JE GAAT HET PAS ZIEN ALS JE HET DOORHEBT

Sport is wat mij betreft een goede metafoor voor het leven en het kan een goed inzicht bieden in de werkzaamheden van prestatie en motivatie. Ik was dan ook prettig verbaasd toen ik in de boekhandel zag dat een serieuze intellectueel als Pieter Winsemius (oud minister en lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid) een boek geschreven heeft over de sportman Johan Cruijff. Hij bekijkt in dit boek wat je over leiderschap kunt leren van Johan Cruijff. 

In Je gaat het pas zien als je het doorhebt bekijkt Winsemius systematisch wat een goede individuele en een goede teamprestatie karakteriseert. Het begint logischerwijs met de individuele prestatie. Wat onderscheidt een goede voetballer van een slechte? Volgens Cruijff is het een combinatie van techniek, discipline en karakter. Die verschillende onderdelen worden door Winsemius vervolgens weer onderverdeeld en toegelicht met voorbeelden. Bij discipline moet je denken aan constant presteren en zo vertrouwen opbouwen. Cruijff zegt daarover: “Ik kan zesjes spelen, en achten of negens, maar ik speel heel zelden nog een vier. Als je een topspeler wil worden, komt het erop aan te leren om je niveau vanaf zes of zeven te laten beginnen, en niet meer vanaf vijf of vier. Daar gaat het om.” Onder het kopje karakter schaart Winsemius de wil om te winnen. Volgens Cruijff: “Mensen zeggen vaak dat een ploeg die met tien man speelt, gevaarlijker is dan een ploeg met elf man. Hoe vaak heb je dat nou al niet gehoord? Dat komt alleen maar omdat vijf van die elf denken: Ik doe nu een stapje minder, terwijl die tien er juist een schepje bovenop doen.”

 

Ook bij het volgende hoofdstuk: “ Stel je hebt zestien goede spelers, heb je dan ook een goed team?” komen een hoop inzichten voorbij die één op één te vertalen zijn naar het functioneren van teams in het zakenleven. Zo komt de term waterdragers voorbij. Waterdragers als Ronald Spelbos en Jan Wouters zorgen ervoor dat een topspeler vrij kan spelen omdat hij niet bang hoeft te zijn om fouten te maken. Wanneer dat namelijk gebeurt lossen de waterdragers het wel op. Het is dus niet genoeg om allemaal toppers in je team te hebben, er moeten ook dienende spelers bij zitten. Ook binnen een team kun je niet alleen maar leiders of werkers hebben, maar is het de kunst om te zoeken naar een goede verhouding.

 

De derde vraag is “Stel je hebt een goed team, waarom heb je dan een coach nodig?”. Hier blijkt het duidelijkst dat Winsemius niet zomaar wat uitspraken van Cruijff weergeeft, maar deze gebruikt als illustratie bij management- of leiderschapstheorieën die los van Cruijff bestaan. In dit hoofdstuk gebruikt hij het 7S raamwerk om uit te leggen wat een goede coach doet. 7 termen die beginnen met een S en definiëren wat een cultuur is. Een coach zorgt er volgens Winsemius namelijk vooral voor dat er een cultuur ontstaat waarmee spelers en supporters zich kunnen identificeren. Een van die S’en is Samenbindende waarden en om dit uit te leggen vergelijkt Winsemius Feyenoord en Ajax. De samenbindende waarden bij Ajax zijn aanvallend voetbal, bij Feyenoord is dat hard werken en doorzetten.

 

Je gaat het pas zien als je het doorhebt is een verdienstelijk populair wetenschappelijk boek. Zolang je onderzoekingen naar management en leiderschap tenminste wetenschap wilt noemen. Alleen bij hoge uitzondering zijn de voorbeelden niet geheel passend bij de boodschap die Winsemius wil overbrengen. In die gevallen probeert Winsemius te krampachtig om Cruijff binnen de mal van zijn eigen overtuiging te drukken. Vooral het eerste hoofdstuk, over wat een succesvolle voetballer onderscheid van een slechte, is te lezen als zelfhulpboek. Wie wil slagen als accountant kan naar mijn mening globaal dezelfde principes volgen als degene die wil slagen als voetballer. Tot slot is het boek vermakelijk en inspirerend en dat komt vooral door de beschrijving van de hoofdpersoon: Johan Cruijff. Al met al dus een genoegen om te lezen en in ieder geval steunt iedere koper de Johan Cruiff foundation, dus daar kun je weinig fout aan doen.