NIET MORGEN MAAR NU

5/10

 

 

Een van de grondbeginselen van de moderne psychologie is dat de therapeut “waardenvrij” hoort te zijn. Dat betekent dat de therapeut geen voorkeur heeft voor bepaalde gedragingen van de cliënt. Natuurlijk zijn er grenzen. Strafbaar gedrag bijvoorbeeld of gedrag dat de cliënt of zijn omgeving in gevaar brengt moet veroordeeld worden. Verder concentreert de therapeut zich alleen op de gedragingen of gedachten die de cliënt zelf als een probleem ervaart. Ik kan bijvoorbeeld wel denken dat iemand bekrompen standpunten heeft over het geloof of over seks, maar wanneer hij hier zelf gelukkig mee is ben ik dat ook. Pas wanneer iemand ongelukkig wordt door zijn gedragingen of gedachten, wordt het verstandig om deze aan te pakken.

 

Wayne Dyer denkt hier heel anders over. Zijn overtuigingen komen aan het eind van zijn boek Niet morgen maar nu het duidelijkst aan de orde. Daar staat de mens beschreven die alle “probleemgebieden” heeft geëlimineerd. “Het zijn mensen met een onuitputtelijke energie”, “Altijd zijn ze op zoek naar iets en elk moment van hun leven willen ze leren”,”Deze gelukkig individuen hebben er totaal geen behoefte aan zich te laten gelden”. De ideale mensen zijn volgens Dyer de inwoners van Utopia. Nooit negatieve gevoelens, nooit een onvertogen woord en slechts gericht op zelfverwerkelijking.

 

Er zijn twee grote problemen met deze benadering. Het eerste is dat zelfhulp een soort wedstrijd wordt wie het eerst psychologisch “volwassen” is. Terwijl het genre (en de psychologie waar het op gebaseerd is) van oorsprong probleemoplossend is, creëert het hier juist een probleem. Ben je wel goed genoeg? Moet je niet beschaamd zijn over je neiging om op gezette tijden in woede uit te barsten? Wanneer je het boek leest ontkom je niet aan de vraag: voldoe ik wel aan de normen van Dyer?

 

Het tweede probleem is dat Dyers idee van de ideale mens totaal willekeurig is. Dyer legt namelijk niet uit waarom je altijd moet willen blijven leren. Jan Peter Balkenende is niet altijd op zoek en leer ook vast niet meer elke dag bij. Toch is het, ongeacht je politieke voorkeur, moeilijk te verdedigen dat hij geen waardevol leven leidt. Ook laat een welomschreven ideaal weinig ruimte voor nuance. Zo is starheid volgens Dyer een emotioneel probleem. Als voorbeeld van star gedrag noemt hij elke dag hetzelfde eten. Nu lijkt me elke dag hetzelfde eten inderdaad star, maar niet per se een probleem. Oliver Sacks, een beroemde neuropsycholoog, eet ook elke dag hetzelfde en hij lijkt me toch een geslaagd persoon. Een topsporter zal ook star zijn trainingsprogramma moeten volgen, terwijl een kunstenaar meer kan terugvallen op zijn creativiteit. Is een topsporter nu minder volwassen dan de kunstenaar?

 

Ook in zijn analyse van de maatschappij is er bij Dyer weinig ruimte voor nuance. Hij stelt bijvoorbeeld dat we ons op school leren aanpassen aan de rest en dat is volgens hem de bron van veel ongeluk omdat we de voeling met onze eigen wensen op die manier kwijtraken. Daar zit natuurlijk een kern van waarheid in, maar de vraag die rijst is: waarom doen de scholen dat? Omdat juffen en meesters er lol in hebben om kleine kinderen psychisch kapot te maken? Waarschijnlijk gebeurt dit eerder omdat een binding met de samenleving en met de “gewone” manier van denken belangrijk is om te kunnen functioneren in de maatschappij. Iemand die in elke futiele kwestie zijn eigen mening moet bepalen zal uiteindelijk krankzinnig worden. Bovendien is het maar de vraag of je nog over een samenleving kunt spreken wanneer iedereen alleen doet wat hijzelf wil.

 

Hoewel Dyers boek een aantal inzichtelijk meningen en opvattingen bevat, is zijn boek naar mijn mening over de gehele linie schadelijk. Niet morgen maar nu kweekt nuffige, linkse radicalen wiens leven draait om zelfverwerkelijking zonder rekening te houden met anderen. Als u dat graag wilt worden kunt u zich tot het boek wenden, maar laat u zich niet door Dyer wijsmaken dat dit de enige goede manier van leven is.

 

p.s. De latere boeken van Dyer verlaten het pad van de algemene, kritische adviezen totaal en begeven zich op het gladde ijs van de esoterie. Als u dan toch een boek van zijn hand wilt lezen, steekt u van Niet morgen maar nu waarschijnlijk nog het meest op.