SOMATOLOGY

1/10

Nederlands bekendste zelfhulpboekenschrijver is zonder twijfel Emile Ratelband. Die bekendheid verwierf hij met boeken over Neuro-linguïstisch programmeren (NLP), een hype die hij simpelweg had overgenomen van Amerikaanse voorbeelden als Anthony Robbins. In zijn nieuwe boek, Somatology, gooit Ratelband het echter over een andere boeg. Hierin beargumenteert hij namelijk dat je aan het uiterlijk van iemand kunt zien wat zijn karakter is.

De kwaliteit van het boek en de beweringen die er in staan blijkt uit de allereerste zin: “You never get a second chance to change a first impression.” zou het gezegde volgens Ratelband zijn en dat is natuurlijk onzin, want je krijgt ook geen eerste kans om een eerste indruk te veranderen. Het is dus: “You never get a second chance to make a first impression.” Het zal een voorbode blijken te zijn van de lariekoek die ons nog wacht.

Ratelband scoort een dikke onvoldoende op alle criteria die ik op dit weblog hanteer. Om te beginnen zijn de uitspraken die hij doet voor een groot deel onwaar. Je kunt aan het uiterlijk van iemand niet zien wat voor karakter hij of zij heeft. Het bewijs dat Ratelband aandraagt tegen de honderden onderzoeken op dit gebied, is zijn bezoek aan een oud vrouwtje in Zuid-Duitsland. Dat zou misschien nog lachwekkend zijn als het niet zo aanstootgevend was. Zijn denkbeelden vormen namelijk een buitencategorie van onwaarheid omdat ze racistisch zijn. Bij het kopje kroeshaar staat bijvoorbeeld te lezen: “Je komt vaak te laat, je komt je afspraken niet na. Je bent slordig, daardoor kom je onbetrouwbaar over.” Aangezien “mensen met kroeshaar” effectief gelijk staat aan negers, zegt Ratelband hier dus dat negers onbetrouwbaar zijn.

Verder is het boek volstrekt onbruikbaar. Volgens Ratelband kun je iets aflezen aan: de houding, het hoofd, de hals, de romp, de armen, handen, vingers, benen, leeftijd, stem, haren, voorhoofd, wenkbrauwen, ogen, oren, jukbeenderen, huid, neus, mond, wangen en kin. Dat betekent dat je mensen dus alleen van een foto kunt analyseren, want anders is die enorme hoeveelheid informatie nooit te verwerken. Daarnaast is de beschrijving die bij bepaalde kenmerken hoort totaal onbegrijpelijk. Bij het kopje kaalheid staat bijvoorbeeld: “De afwezigheid van haar op de specifieke plekken wijst erop dat je bepaalde ontwikkelingen hebt doorgemaakt en dat je je emotie niet meer laat prevaleren boven die talenten die normaal met haar bedekt zijn.” Alsof het hebben van talenten betekent dat je niet meer naar je emoties luistert! En aangezien mannen pas vanaf hun twintigste kaal worden lijkt het me nogal wiedes dat ze dan in ieder geval “bepaalde” ontwikkelingen hebben doorgemaakt. Het is allemaal van een deerniswekkende nietszeggendheid.

In de Vrij Nederland, een blad dat toch doorgaat voor redelijk intellectueel, schreef recensent Kim Bos: “Eerlijk zeggen: na het doorploegen van de oneindige reeks voorbeelden, keek ik toch even grondiger in de spiegel.” Dit is van een zo amateuristische domheid dat je broek er van afzakt. Het is alsof je na het zien van een aantal gedetineerden met tatoeages gaat geloven dat criminaliteit veroorzaakt wordt door tatoeages. Het is een schande dat dit boek in de media niet hard veroordeeld wordt om zijn grove, racistische onwaarheden.

N.B. Eerlijk zeggen: ik heb ook een moment aan mijn oordeel getwijfeld. Dat was toen ik Emiles beschrijving van zichzelf las: “Mijn hoofd is onder de wenkbrauwen breed en boven de wenkbrauwen is het gebied kleiner dan onder de lippen, met andere woorden, ik ben intellectueel niet zo sterk.”